Fes - de grootste Medina ter Wereld

Tussen het Rifgebergte en de Atlas, ligt in het noorden van Marokko de intrigerende stad Fes. Hier vind je het Marokko van de middeleeuwen in de grootste Medina ter wereld. In een wirwar van 9400 steegjes, temidden van 350 moskeeën en 60 fonteinen, waar geen auto's kunnen komen en het vervoer per ezel gaat. Ezels met rubberen schoentjes aan tegen het uitglijden.

Een hoogtepunt van de Medina zijn de Tanneries- de Leerlooierijen. Het stinkt er naar dooie dieren, maar de eigenaar van de leerwinkel biedt je graag een mintblaadje aan terwijl je van zijn terras van het uitzicht geniet. Natuurlijk eerst door de winkel met tassen, sloffen (baboeshes), hoeden, schoenen, poefen etcetera. De Nederlanders waar ik mee reis zitten echter graag voor een dubbeltje op de eerste reis, dus die kopen mooi niks. En we willen altijd in no-time de hele medina zien, dus we hebben ook geen tijd om te gaan onderhandelen. Het looien gebeurt op een ouderwetse manier met een mengsel van o.a. urine, kalk en duivenpoep. Mannen in strakke korte broeken vrijworstelen met de huiden tot ze helemaal soepel zijn. De gele huiden op de foto worden met saffraan geverfd.

In Nederland wordt dit werk ver buiten de stad gedaan. Hier in de middeleeuwse Medina, waar bijna een miljoen mensen wonen op fijnmazig klein oppervlak, gebeurt het gewoon midden tussen de huizen.

Als je even de andere kant op kijkt heb je ineens een heel ander beeld. Aan de satellietschotels te zien stikt het hier van de Marokkanen!

Vanwege de rookoverlast zijn de pottenbakkerijen wel buiten de Medina geplaatst. Op een CO2 neutrale wijze wordt hier het pulp van de uitgeperste olijfen in grote hoeveelheden verstookt om de bekende marokkaanse Tagines en keramiek tegeltjes te maken.

Die tegeltjes die in de hele oude stad zo'n prachtig decor vormen, en waar dan ook nog van die prachtige oude mannetjes tegenaan gaan zitten.

Even verderop... vanaf het terras van het luxe vijfsterren hotel Les Mérinides kun je onder het genot van een prijzig drankje de hele Medina overzien. De rookwolken in de verte...

...en als je inzoomt zie je de Eerste Islamitische Universiteit Kairaouine, overigens gesticht door een vrouw, bij de Grote Moskee van Fes.

In elke wijk van de Medina zit een bakkerij, een gebedshuis of moskee, een fontein voor drinkwater en een koranschool (medrassa). Hier dreunen de kindertjes koran-teksten op uit het hoofd om hen voor te bereiden op ... hun maatschappij.

En natuurlijk leren ze ook al vast een woordje over de grens van de bezoekende toeristen. Hoofd-schouders-knie-en-teen. Wat zijn ze nog schattig op deze leeftijd.

Als je lang genoeg op het luxe terras blijft - kleine teugjes nemend - gaat langzaam het daglicht over in kunstlicht. Voor je het weet verschijnen er honderden lichtjes in de sprookjes stad Fes El-Bali, waar je werkelijk avonturen uit duizend-en-één-nacht kunt beleven.